Χάρτης διαδρομής

Προβολή
Λήψη

Η λίμνη Γκιστόβα είναι μια από τις τρείς μεγάλες αλπικές λίμνες της Ελλάδας. Βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα του Γράμμου, πάνω από το χωριό Γράμμος ή Γράμοστα και κοντά στις ψηλότερες κορυφές του βουνού, το Περήφανο και την κορυφή “2520”.

Ο Γράμμος έχει πολλές ορεινές λίμνες, όπως η λίμνη των Αρενών. Η Γκιστόβα ωστόσο είναι η λίμνη που βρίσκεται σε μεγαλύτερο υψόμετρο, στα 2350 μέτρα υψόμετρο, στο βορειότερο βραχίονα της κορυφογραμμής του Γράμμου και ακριβώς πάνω στην οριογραμμή με την Αλβανία.

Η ανάβαση στη Γκιστόβα ξεκινά από το χωριό Γράμμος και ακολουθεί μια αλληλουχία από κτηνοτροφικά μονοπάτια, στοχεύοντας στα λίγα σημεία αναφοράς ενός κυματιστού και μάλλον ασαφούς αναγλύφου. Μετά ένα υψίπεδο με μικρές αλπικές λίμνες, συνεχίζουμε σε σχετικά εμφανές μονοπάτι προς την κορυφογραμμή.

Για να φτάσουμε στη λεκάνη της λίμνης θα χρειαστεί μια μικρή κατάβαση. Από τις γύρω πλαγιές έχουμε άπλετη θέα στην αλβανική μεθόριο, αλλά και στα βορειότερα βουνά της Ηπείρου, με πιο προβεβλημένα το Σμόλικα και τη Γκαμήλα.

Το μεγαλύτερο μέρος της διαδρομής ακολουθεί μονοπάτι, αλλού σαφές και πατημένο, αλλού λιγότερο ξεκάθαρο. Δυο-τρεις πάσσαλοι που έχουν ξεμείνει από παλιότερη προσπάθεια σήμανσης μάλλον αποπροσανατολίζουν, ενώ αντίθετα μερικά κόκκινα σημάδια που διακρίνονται ακόμα είναι πολύ κοντά στη σωστή διαδρομή.

Σημειώστε ότι η λίμνη δεν είναι ορατή από τη ζώνη ανάβασης: βρίσκεται κρυμμένη σε μια ύφεση, που έχει άνοιγμα προς τα ΒΔ.

Υψομετρικό προφίλ

Υψόμετρα αφετηρίας – προορισμού και μέγιστο ύψος

Χάρτης διαδρομής

Προβολή
Λήψη

Η λίμνη Γκιστόβα είναι μια από τις τρείς μεγάλες αλπικές λίμνες της Ελλάδας. Βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα του Γράμμου, πάνω από το χωριό Γράμμος ή Γράμοστα και κοντά στις ψηλότερες κορυφές του βουνού, το Περήφανο και την κορυφή 2520.

Από το χωριό Γράμμος (ή Γράμοστα), παίρνουμε τον αγροτικό δρόμο προς τη Λεύκα. Ο δρόμος σε υψόμετρο 1850 μ., όπου πέτρινο εικονοστάσι, διακλαδίζεται: ο δεξιός κλάδος οδηγεί προς το Διάσελο Μπαρούγκα, ενώ ο αριστερός προς το λιβάδι Φάγκου. Στο σημείο αυτό μπορούμε να φτάσουμε και από το μονοπάτι που εξυπηρετεί την ανάβαση στη Γκιστόβα.

Στη διακλάδωση ακολουθούμε τον αριστερό κλάδο και περπατάμε στο χωματόδρομο, μέχρι την πρώτη εμφανή ράχη, όπου ευσταλής λαμαρινένια καλύβα (με κόκκινο χρώμα).

Στην καλύβα αφήνουμε το δρόμο και ανηφορίζουμε σε ραχούλα, πάνω σε ασαφές μονοπάτι. Κάνοντας αριστερά, μαπίνουμε σε ωραία λιβάδια με νερά και ορχιδέες. Από το τέλος του λιβαδιού, μπορούμε να επιλέξουμε το καλύτερο ανάμεσα στα διάφορα ασαφή ίχνη μονοπατιών: επιλέγουμε την όδευση της μικρότερης κλίσης, που παρακάπτει απότομη πλαγιά και μας φέρνει στη μεσαία από τις τρεις ρεματιές της ζώνης αυτή. Μέσα από την ομαλή ρεματιά φτάνουμε κοντά στο λαιμό της Γκιστόβας, όπου συγκλίνουμε με το μονοπάτι από την 2520 και κατεβαίνουμε στη λεκάνη της λίμνης.

Όταν υπάρχουν ακόμα χιονούρες στο βουνό, είναι προτιμότερο να κινηθούμε πιο κοντά στον άξονα της ράχης.

Νερό θα βρούμε στα ρυάκια της περιοχής.

Αν και τα σκυλιά στο Γράμμο δεν είναι επικίνδυνα, καλό είναι να αποφεύγουμε τα κοπάδια και ιδίως τις στάνες, κάνοντας έναν ανοιχτό κύκλο έξω από την ακτίνα ανησυχίας των ζώων.

Υψομετρικό προφίλ

Υψόμετρα αφετηρίας – προορισμού και μέγιστο ύψος

Χάρτης διαδρομής

Προβολή
Λήψη

Η ομαλή λεκάνη χωριού Γράμμος είναι στην ουσία ένα τεράστιο βοσκοτόπι. Άλλοτε, το απέραντο αυτό λιβάδι ήταν κατάστικτο από εγκαταστάσεις κτηνοτρόφων, οι οποίοι ξεκαλοκαίραζαν εδώ σε ομαδικούς καταυλισμούς που έφταναν έως και τις 10 οικογένειες, μέλη συνήθως ενός ευρύτερου συγγενικού κύκλου. Μία από τις αγαπημένες θέσεις συσπείρωσης των κτηνοτρόφων ήταν η Φρίγκα, ένα πλούσιο λιβάδι που φιλοξενούσε τη μεγάλη ομώνυμη πηγή.

Οι δρόμοι ζώων και ανθρώπων, που απέκλιναν από το χωριό Γράμμος προς τις εποχικές κτηνοτροφικές συνοικήσεις της λεκάνης, συνέκλιναν ψηλότερα στις κορυφογραμμές και τις μεγάλες πηγές. Δύο από τις πιο σημαντικές θέσεις υδροληψίας ήταν στη Φρίγκα και τη Γκιστόβα, δηλαδή στη μεγάλη πηγή και τη μόνιμη λίμνη.

Το παλιό μονοπάτι από τη Γράμοστα προς τη Φρίγκα βελτιώθηκε μεταπολεμικά, καθώς φιλοξένησε το πρώτο υδραγωγείο της περιοχής, έναν αγωγό πήλινων σωλήνων που μετέφερε καθαρό, πόσιμο νερό στο χωριό. Το υδραγωγείο αυτό εγκαταλήφθηκε αργότερα, αλλά το ίχνος του άξονα του αγωγού παρέμεινε και πρόσφατα διαπλατύνθηκε ως κτηνοτροφικό δρόμος. Ο δρόμος αυτός είναι η συντομότερη όδευση προς τη Φρίγκα και συντηρείται κάθε καλοκαίρι από τα ερπυστριοφόρα του στρατού.

Η όδευση αυτή, από το Γράμμο στη Φρίγκα και τη Γκιστόβα ακολουθεί τη ζώνη των ηπιότερων κλίσεων προς τη Γκιστόβα. Έτσι, ακολουθώντας το δρόμο αυτόν μέχρι το ύψος του οριζόντιου δρόμου Λεύκα-Μπαρούγκα, προχωρώντας μέχρι την πηγή από το ίχνος του παλιού αγωγού και συνεχίζοντας από μικρά μονοπάτια μέχρι τη Γκιστόβα, έχουμε στην ουσία ανασυστήσει την ευκολότερη πρόσβαση στη Γκιστόβα, μια πορεία την οποία υλοποιούσαν παλιότερα τα κοπάδια και τα φορτηγά ζώα.

Η διαδρομή ξεκινά από το χωριό και με μερικούς ελιγμούς στο τοπικό οδικό δίκτυο μπαίνει στο μακρύ δρόμο προς τη Φρίγκα. Όταν το δρομάκι αυτό δεν έχει καθαριστεί από τα μηχανήματα τους στρατού – γεγονός που συμβαίνει λίγες μέρες πριν την έλευση των κοπαδιών, συνήθως αρχές Ιούνη – μοιάζει με ωραίο πλατύ μονοπάτι. Το δρομάκι καταλήγει στον κύριο χωματόδρομο που συνδέει τη Λεύκα με το διάσελο Μπαρούγκα.

Κάνουμε λίγο αριστερά στο χωματόδρομο αυτόν και στο ύψος μιας λαμαρινένιας καλύβας μπαίνουμε στο ίχνος του παλιού υδραγωγού, που καταλήγει στην πηγή (εδώ, ο προσεκτικός παρατηρητής θα δει ένα παλιό φρεάτιο και λείψανα από την υποδομή μάστευσης).

Συνεχίζουμε με μικρά μονοπάτια προς τον άξονα της μεγάλης ρεματιάς, την περνάμε και ανηφορίζουμε σε ομαλά λιβάδια προς το κεντρικό μονοπάτι της Γκιστόβας. Συγκλίνουμε με αυτό στα ομαλά λιβάδια, ψηλότερα από το οροπέδιο με τις λίμνες.

Συνεχίζουμε στο σαφές αυτό μονοπάτι μέχρι τη λίμνη Γκιστόβα.

Η διαδρομή δεν έχει σήμανση. Από το χωριό Γράμμος μέχρι τη Γκιστόβα, η πορεία έχει μήκος 7.2 χλμ. και μπορεί να γίνει σε 3 ώρες. Νερό θα βρούμε στη πηγή Φρίγκα και στις μεγάλες ρεματιές που ακολουθούν, όπου το νερό είναι άφθονο, κρύο και καθαρό.

Υψομετρικό προφίλ

Υψόμετρα αφετηρίας – προορισμού και μέγιστο ύψος

Χάρτης διαδρομής

Προβολή
Λήψη

Η κορυφή 2520 (ή Τσούκα Πέτσικ, στη ντοπιολαλιά) είναι η ψηλότερη κορυφή του Γράμμου και η τέταρτη ψηλότερη της Ελλάδας. Η πυραμίδα της στέκεται καταμεσής του μεγάλου πετάλου των κορυφών του ανατολικού Γράμμου και μπορεί να προσπελαστεί από τέσσερις τουλάχιστον διαδρομές. Η διαδρομή που περιγράφουμε εδώ ξεκινά από το χωριό Γράμμος, ανεβαίνει στη θέση Λεύκα (όπου φτάνει και ψηλό αυτοκίνητο), περνά από τη λίμνη Γκιστόβα και συνεχίζει μέσω της κορυφογραμμής έως την Κορυφή 2520.

Η ανάβαση ξεκινά από το χωριό Γράμμος (τοπικά Γράμοστα) και ακολουθεί μια αλληλουχία από κτηνοτροφικά μονοπάτια μέχρι την περιοχή Λεύκα, όπου η διακλάδωση των δρόμων προς Μπαρούγκα και Φάγκου. Θα συνεχίσουμε μπροστά από πέτρινο εικονοστάσι και θα φτάσουμε σύντομα σε υψίπεδο με μικρές αλπικές λίμνες.

Το μεγαλύτερο μέρος του Γράμμου καλύπτεται από αδιαπέρατα πετρώματα. Κάτω από τα χάδια των παγετώνων, διαμορφώθηκαν αλλεπάλληλα οροπέδια και λεκάνες, όπου φωλιάζουν πολλές μικρές και μεγαλύτερες λίμνες. Εδώ, ανάμεσα σε εκατομμύρια βιόλες, γεντιανές, κρόκους, πρίμουλες και άλλα είδη των υποαλπικών λιβαδιών, θα εντοπίσουμε ομάδες από νάρκισους και λίγα κόκκινα Geum coccineum. Το εντυπωσιακό Geum coccineum είναι είδος των βουνών της Βαλκανικής και της Βόρειας Ανατολίας και οι λιγοστές θέσεις στο Γράμο σηματοδοτούν το νότιο όριο της εξάπλωσής του στη Βαλκανική.

Συνεχίζουμε σε ομαλές πλαγιές. Για να φτάσουμε στη λεκάνη της λίμνης θα χρειαστεί μια μικρή κατάβαση. Η Γκιστόβα είναι η μεγαλύτερη και βαθύτερη από τις πολυάριθμες λίμνες του Γράμμου και βρίσκεται στα 2350 μέτρα. Την άνοιξη, οι συμπαγείς μάζες του χιονιού μοιάζουν με μέτωπα αιώνιων πάγων.

Από τη Γκιστόβα, θα πάρουμε την κόψη της κορυφογραμμής, πάνω στα σύνορα με την Αλβανία. Το πεδίο είναι απρόβλεπτο: πλαγιές, χιονούρες, βράχινες κόψεις, στείρες σάρες. Αφού περάσουμε την Ανώνυμη 2414 μ., φτάνουμε στη βόρεια ράχη της 2520 και ξεκινάμε την ανάβαση στην βραχώδη κόψη. Η επιλογή αυτή περιλαμβάνει λίγο ψευτοσκαρφάλωμα (ακολουθούμε τα σχετικά πυκνά κόκκινα σημάδια, υπάρχει και μια πιο εύκολη παραλλαγή, που ακολουθεί πιο βατό μονοπάτι στη δυτική όψη της κορυφής).

Στην κορυφή θα περάσουμε από σειρά οχυρώσεων του Εμφυλίου, ενώ κοντά στο τριγωνομετρικό διακρίνονται τα λείψανα μικρής, άλλοτε ξυλόστεγης, εκκλησίας της Παναγίας (σήμερα έχει μεταφερθεί στην κορυφή Γκέσος).

Η κορυφή έχει άπλετη θέα στην Αλβανία και ανάλογο άνοιγμα προς την κοιλάδα της Γράμοστας. Για να επιστρέψουμε στο χωριό, θα πάρουμε το κτηνοτροφικό μονοπάτι από τα ομαλά λιβάδια του Φάγκου, βόρεια της κορυφής (δηλαδή θα ξανακατέβουμε τη βόρεια ράχη).

Το μονοπάτι, καλά χαραγμένο από τα βοοειδή, διατρέχει τα μεγάλα λιβάδια του Φάγκου και καταλήγει στο λιβάδι που παραδόξως λέγεται Γκιστόβα (ή Λεβέντικο), όπου 2 μικρά τσιμεντένια καλύβια και μεγάλη πηγή. Από εδώ θα πάρουμε τον μακρύ δρόμο προς τη Λεύκα και από το εικονοστάσι θα κατέβουμε στο χωριό.

Η πορεία έχει μήκος 23.2 χλμ Το σκέλος της ανάβασης έχει μήκος 10.1 χλμ και μια θετική υψομετρική διαφορά γύρω στα 1400 μ., ενώ η κατάβαση είναι μακρύτερη: φτάνει στα 12.1 χλμ. (με μια ελάχιστα μεγαλύτερη υψομετρική διαφορά, αλλά ως κατηφόρα). Υπολογείστε γύρω στις 5 ώρες για την ανάβαση και άλλες 4 για την κατάβαση.

Σημειώστε ότι οι καιρικές συνθήκες είναι ιδιαίτερα ευμετάβλητες και εξοπλιστείτε ανάλογα με την εποχή.

Υψομετρικό προφίλ

Υψόμετρα αφετηρίας – προορισμού και μέγιστο ύψος